Fiyat teklifi örneği: ücretsiz şablon

Yanıtın iki yarısı vardır. Kabul edilmiş bir teklif, teklifteki fiyatla kurulmuş bir sözleşmedir. Ülkeden ülkeye değişen, kabulden önceki süredir: teklifinizle ne kadar süre bağlı kalırsınız ve onu geri alabilir misiniz?

Türkiye: Türk Borçlar Kanunu teklife “öneri” der ve kural bağlılıktır. Kabul için süre belirleyerek bir sözleşme yapılmasını öneren, bu süre sona erene kadar önerisiyle bağlıdır; kabul bu süre içinde kendisine ulaşmazsa bağlılıktan kurtulur (TBK md. 3). Süre belirlemediyseniz ayrım şudur: yüz yüze ya da telefonda, yani doğrudan iletişim sırasında yaptığınız teklif hemen kabul edilmezse sizi bağlamaz (md. 4). Mektupla, e-postayla ya da PDF olarak gönderdiğiniz teklif ise, zamanında ve usulüne uygun gönderilmiş bir yanıtın size ulaşmasının beklenebileceği ana kadar bağlar (md. 5). Bu ölçü esnektir; teklife bir geçerlilik tarihi yazmak bu yüzden daha sağlamdır.

Bağlı olduğunuz süre içinde teklifi serbestçe geri alamazsınız. Geri alma açıklamanız müşteriye tekliften önce ya da teklifle aynı anda ulaşırsa, ya da sonra ulaşsa bile müşteri onu tekliften önce öğrenirse, teklif yapılmamış sayılır (TBK md. 10). Müşterinin okuduğu bir teklif ise geçerli olduğu sürece sizi bağlar.

Bağlı olmak istemiyorsanız bunu açıkça yazarsınız: önerisiyle bağlı olmama hakkını saklı tuttuğunu açıkça belirtenin önerisi kendisini bağlamaz (TBK md. 8). Aynı maddenin ikinci fıkrası sık gözden kaçar: fiyatını göstererek mal sergilemek ya da tarife, fiyat listesi ve benzerlerini göndermek, aksi açıkça ve kolaylıkla anlaşılmadıkça öneri sayılır. Yürürlükten kalkan 818 sayılı Borçlar Kanunu tersini söylüyordu; orada tarife ve cari fiyat göndermek öneri sayılmıyordu (md. 7). 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanunu'nda ise gönderdiğiniz bir fiyat listesi, bağlayıcı olmadığını yazmadıysanız tekliftir.

Formdaki “Belgenin türü” seçimi teklifi bağlayıcı olmayan, yaklaşık bedelli bir teklife çevirir: başlık aynı kalır, toplamın altındaki cümle değişir. Türk hukukunda burada iki ayrı soru vardır. Birincisi teklifin kendisiyle ilgilidir: bağlı olmama hakkınızı açıkça saklı tuttuysanız teklif sizi bağlamaz (TBK md. 8). İkincisi, kurulmuş bir sözleşmede fiyatın sabit mi yoksa yaklaşık mı olduğudur. Kanun bunu eser sözleşmesi için düzenler: yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, müşterinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşme, yani bir şeyin yapılması, onarılması ya da ısmarlama üretilmesi (TBK md. 470).

Türkiye, fiyat ne kadar aşılabilir: bedel götürü, yani sabit belirlendiyse yüklenici eseri o bedelle meydana getirmek zorundadır; iş öngörülenden fazla emek ve masraf gerektirse bile artış isteyemez. Yalnızca başlangıçta öngörülemeyen ya da öngörülebilip de tarafların göz önünde tutmadığı durumlar işi engeller ya da son derece güçleştirirse hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteyebilir, bu mümkün değilse sözleşmeden dönebilir (TBK md. 480). Bedel önceden belirlenmediyse ya da yaklaşık belirlendiyse, eserin yapıldığı yer ve zamandaki değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir (md. 481). Yaklaşık belirlenen bedelin, müşterinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa müşteri, eser tamamlanmadan da tamamlandıktan sonra da sözleşmeden dönebilir. Eser müşterinin arsası üzerinde yapılıyorsa müşteri bedelden uygun bir indirim isteyebilir ya da iş bitmediyse işi durdurup tamamlanan kısım için hakkaniyete uygun bir bedel ödeyerek sözleşmeyi feshedebilir (md. 482). Kanun “aşırı” için bir yüzde ya da oran vermez.

Haber verme: 482. madde, aşımın müşteriye bildirilmesini ayrıca düzenlemez. Yüklenicinin genel borçları ise geçerlidir: işi sadakat ve özenle yapmak (TBK md. 471) ve eserin gereği gibi ya da zamanında tamamlanmasını tehlikeye düşüren durumları müşteriye hemen bildirmek; bildirmezse doğacak sonuçlardan sorumlu olur (md. 472). Uygulamada doğru olan şudur: maliyetin kaydığını gördüğünüz anda yeni tutarı yazılı bildirin ve devam etmeden önce müşterinin onayını alın.

Ücret: Türk Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmesi bölümü (md. 470–486) teklif ya da keşif için bir ücretten söz etmez. Keşif ya da arıza tespiti için ücret alacaksanız bunu işten önce açıkça kararlaştırın. Tüketiciden, haklı olarak beklediği ve yasal yükümlülükleriniz arasında yer alan edimler ile kendi menfaatiniz için yaptığınız masraflar için ek bedel isteyemezsiniz (6502 sayılı Kanun md. 4). Tarife ve fiyat listesindeki fiyatların dışında aldığınız her ücret de o listede gösterilmelidir (Fiyat Etiketi Yönetmeliği md. 8).

Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, 6502 sayılı Kanun ve Vergi Usul Kanunu bir fiyat teklifinin neleri içermesi gerektiğini saymaz; Vergi Usul Kanunu yalnızca faturanın asgari bilgilerini sayar (VUK md. 230). Teklifin, yalın bir “evet”in yeteceği kadar belirli olması gerekir: kim teklif veriyor, kime, hangi mal ya da iş için, hangi miktarda ve hangi fiyatla. Tarih, teklif numarası, geçerlilik tarihi ve ödeme koşulları yerleşik tamamlayıcılardır. Piyasadaki teklif formu örnekleri bunlara teslim süresini, kaporayı ve teklife dahil olmayanları ekler. Fiyat teklifi nasıl hazırlanır sorusunun kısa yanıtı budur.

Türkiye, tacirler: tacirin işletmesiyle ilgili olarak düzenlediği ticari mektuplarda sicil numarası, ticaret unvanı, işletmesinin merkezi ve, internet sitesi kurmakla yükümlüyse, tescil edilen internet sitesinin adresi gösterilir (TTK md. 39). Sicil numarası bugün 16 haneli MERSİS numarasıdır (Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 19). Anonim şirketin düzenlediği belgelerde şirketin merkezi, kayıtlı olduğu sicil ve sicil numarası yer alır (TTK md. 372). 39. maddeye aykırılığın idari para cezası 2026 için 44.443 TL'dir (TTK md. 51). Ödeme koşulunu yazarken şunu da bilin: ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde sözleşmeyle öngörülen ödeme süresi en fazla altmış gün olabilir. Daha uzun bir süre ancak açıkça ve alacaklıya ağır bir haksızlık yaratmadan kararlaştırılabilir; alacaklı KOBİ ya da borçlu büyük ölçekli işletme ise altmış gün aşılamaz (TTK md. 1530).

Türkiye, tüketiciler: sözleşme tüketicinin evinde ya da iş yeriniz dışında başka bir yerde kurulacaksa, tüketici sözleşmeyle ya da buna karşılık gelen bir teklifle bağlanmadan önce yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla, en az on iki punto büyüklüğünde bilgilendirilir: mal ya da hizmetin temel nitelikleri, adınız ya da unvanınız ve iletişim bilgileriniz, Türk lirası olarak vergiler dahil toplam fiyat ve cayma hakkı (İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği md. 5). Mesafeli sözleşmelerde de tüketici teklifi kabul etmeden önce aynı türden bilgileri alır; bunlar arasında MERSİS numaranız ya da vergi kimlik numaranız ve tüm vergiler dahil toplam fiyat vardır (Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği md. 5).

Türkiye, dil ve para birimi: Türk şirket ve müesseseleri Türkiye içindeki her türlü işlem, sözleşme ve yazışmalarını Türkçe tutmak zorundadır (805 sayılı Kanun md. 1). Türkiye'de yerleşik kişiler, kendi aralarındaki hizmet sözleşmelerinde bedeli, Tebliğ'in saydığı istisnalar dışında, döviz cinsinden ya da dövize endeksli olarak kararlaştıramaz; taşıt dışındaki menkul satışlarında ve döviz cinsinden maliyet içeren eser sözleşmelerinde bu mümkündür (Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ, No: 2008-32/34, md. 8).

Proforma fatura teklifle sık karıştırılır. Gelir İdaresi Başkanlığı onu, satıcının alıcı adına düzenlediği ve yapılan anlaşmanın ayrıntılarını gösteren bir belge olarak tanımlar: Vergi Usul Kanunu uyarınca düzenlenmesi zorunlu bir belge değildir ve üzerindeki bedeller deftere gelir ya da gider olarak yazılamaz (GİB özelgesi, 2.9.2013). Damga vergisi tebliğleri proforma faturayı niteliği itibarıyla bir teklifname sayar. Sizi bağlayıp bağlamadığını başlığı değil içeriği belirler: bir fiyat önerip kabul için süre veriyorsa o da bir öneridir (TBK md. 3); bağlı olmak istemiyorsanız bunu belgeye açıkça yazarsınız (TBK md. 8). Teslimden ya da hizmetten sonra asıl fatura yedi gün içinde düzenlenir (VUK md. 231).

Her ülkede sorulacak soru aynıdır: okuyan, sonunda ne ödeyeceğini görüyor mu? Türkiye'de perakende satışa sunulan malların etiketi, tüketicinin ödeyeceği tüm vergiler dahil satış fiyatını gösterir; hizmetlerin tarife ve fiyat listeleri de aynı kurala göre düzenlenir (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun md. 54). Yönetmelik satış fiyatını tüm vergiler dahil peşin fiyat olarak tanımlar ve fiyatların Türk lirası olarak yazılmasını ister (Fiyat Etiketi Yönetmeliği md. 4, 5 ve 9). Perakende etiketlerinde KDV'nin fiyata dahil olup olmadığı da açıkça belirtilir (KDV Kanunu md. 57). Bu hükümler etiket, tarife ve fiyat listesinden söz eder. Tek bir müşteriye verilen teklif için aynı sonuç, iş yeri dışında kurulan ve mesafeli sözleşmelerin ön bilgilendirmesinden doğar: tüketici bağlanmadan önce vergiler dahil toplam fiyatı görür. İşletmeler arasında ise fiyatı KDV hariç verip KDV'yi ayrıca göstermek yaygındır. Şablon ara toplamı, her oran için KDV'yi ve KDV dahil genel toplamı gösterir.

Türkiye, oranlar: genel oran %20'dir; 2007/13033 sayılı Karar'ın (II) sayılı listesindeki teslim ve hizmetlerde %10, (I) sayılı listesindekilerde %1 uygulanır. Genel oran ile (II) sayılı listenin oranı 10.7.2023'ten beri bu düzeydedir (7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı); Gelir İdaresi Başkanlığı 29.10.2026 tarihli bir özelgesinde aynı üç oranı yineler. Oranı belirleme yetkisi Cumhurbaşkanı'ndadır (KDV Kanunu md. 28), bu yüzden oranlar bir kararla değişebilir.

Türkiye, KDV hesaplamayanlar: küçük bir işletmeyi KDV dışında bırakan, KDV Kanunu'ndaki bir ciro eşiği değil, işletmenin gelir vergisindeki durumudur. Vergiden muaf esnafın ve kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır (KDV Kanunu md. 17/4-a). Basit usulün 2026 şartları: satın aldığı malı satanlarda yıllık alımlar 1.200.000 TL'yi veya yıllık satışlar 1.900.000 TL'yi, diğer işlerde yıllık gayrisafi iş hasılatı 600.000 TL'yi aşmamalı; iş yeri kirası da büyükşehir belediye sınırları içinde yıllık 99.000 TL'yi, diğer yerlerde 60.000 TL'yi geçmemelidir (Gelir Vergisi Kanunu md. 47 ve 48). Bu tutarlar 2026 takvim yılı içindir ve her yıl yeniden belirlenir. 1.1.2026'dan beri ayrıca şu geçerlidir: büyükşehir belediyesi olan illerde, nüfusu 30.000'i aşan ilçelerde emtia imalatı ya da alım-satımı (iş yeri açmadan gezici olarak ya da pazar takibiyle perakende satış yapanlar hariç), inşaat işleri, motorlu taşıt bakım ve onarımı, lokanta ve benzeri işletmeler, eğlence ve istirahat yerleri ile şehir içi yolcu taşımacılığı yapanlar gerçek usulde vergilendirilir. Köyden ya da beldeden mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000'i geçmeyen yerler, yolcu taşımacılığı dışında, bunun dışındadır (10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; GİB, Gelir Vergisi Sirküleri/100). Bu gruptaysanız kazancınız basit usulde tespit edilmez ve md. 17/4-a'daki istisna sizin için geçerli değildir.

Belgeye ne yazılır: mevzuat böyle bir işletme için hazır bir ibare öngörmez; kural olumsuzdur. Kazancı basit usulde tespit edilen mükellef işlem bedeli üzerinden KDV hesaplamaz, düzenlediği belgelerde KDV göstermez ve belgeye KDV'nin fiyata dahil olduğunu söyleyen bir şerh de koymaz. Gösterirse, belgede gösterilen ya da iç yüzde yoluyla hesaplanan vergiyi beyan edip öder (KDV Genel Uygulama Tebliği II/F-4.2; KDV Kanunu md. 8/2). İstisnadan vazgeçmek isteyen vergi dairesine yazılı olarak başvurur ve üç yıl geçmeden mükellefiyetten çıkamaz (KDV Kanunu md. 18).

“KDV hesaplamıyorum” kutusunu işaretlediğinizde oran alanları ve vergi satırları kaybolur. Toplam, müşterinizin ödeyeceği tutardır.

Müşteriniz teklifi değiştirmeden ve süresi içinde kabul ederse sözleşme kurulur. Türkiye'de sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir (TBK md. 12): kabul imzayla, e-postayla, mesajla ya da sözle olabilir. Kanunun yazılı şekil aradığı sözleşmelerde imza el yazısıyla atılır; güvenli elektronik imza aynı sonucu doğurur (TBK md. 14 ve 15). Teklifin altındaki “Teklifi kabul ediyorum” cümlesi ile yer, tarih, imza ve kaşe satırları bir zorunluluk değil, yerleşik bir uygulamadır ve sonradan neyin kararlaştırıldığını gösterir. Tacir, işletmesiyle ilgili belgeleri ticaret unvanı altında imzalar (TTK md. 39). Telefonla, bir iletişim aracıyla ya da sözlü olarak kurulan bir sözleşmenin içeriğini doğrulayan yazıyı, yani teyit mektubunu alan kişi sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK md. 21).

Türkiye, imzalı teklif ve damga vergisi: teklif ve kabul yazılı olarak yapılır ve tek bir kâğıtta birleşirse Gelir İdaresi Başkanlığı bu kâğıdı sözleşme (mukavelename) sayar. Belli bir tutar içeren sözleşmeler 2026'da binde 9,48 oranında damga vergisine tabidir ve vergiyi kâğıdı imzalayanlar öder (Damga Vergisi Kanunu md. 1, 3 ve (1) sayılı tablo; 17 Seri No'lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği). Başkanlık 22.5.2015 tarihli bir özelgesinde, iki tarafça imzalanıp taranarak e-postayla gönderilen sipariş formlarını da böyle değerlendirmiştir. Yalnızca sizin imzaladığınız bir teklif tabloda yer almaz. Tutar büyükse, imzalı kabulü istemeden önce mali müşavirinize danışın.

Türkiye, tüketicinin evinde kabul edilen teklif: iş yeri dışında kurulan sözleşme, Ticaret Bakanlığı'nın yetkilendirdiği satıcı ya da sağlayıcı tarafından ve yazılı olarak kurulur. Tüketici on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayabilir ve, cayma hakkının kullanılamadığı sözleşmeler dışında, bu süre içinde ondan ödeme istenemez (İş Yeri Dışında Kurulan Sözleşmeler Yönetmeliği md. 6, 8 ve 11). Yönetmelik temizlik hizmetlerine, malların montaj, bakım ve onarımına ve 2026'da bedeli 313 TL'yi aşmayan satışlara uygulanmaz (md. 2). Tüketicinin bedeli kısım kısım ödediği taksitle satış sözleşmesi de yazılı kurulmadıkça geçerli olmaz ve tüketiciye yedi günlük cayma hakkı verir (6502 sayılı Kanun md. 17 ve 18).

Sonrası: teklif de proforma fatura da fatura değildir; malın tesliminden ya da hizmetin yapılmasından itibaren yedi gün içinde fatura düzenlenir (VUK md. 231). Gönderdiğiniz teklifin bir suretini saklayın. Tacir, gönderdiği ticari mektupların suretlerini on yıl saklar (TTK md. 82). Vergi Usul Kanunu'na göre tüccarın ticari işlemleri nedeniyle yazdığı ve aldığı mektuplar dosyalanır ve ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl saklanır (VUK md. 241 ve 253).