Doldurup yazdırabileceğiniz tahsilat makbuzu örneği

Makbuz imzalı bir teyittir

Türk Borçlar Kanunu makbuzu kutucukları önceden belirlenmiş bir form olarak değil, borçlunun hakkı olarak düzenler: borcunu ödeyen borçlu bir makbuz, borcun tamamı ödenmişse borç senedinin geri verilmesini ya da iptalini isteyebilir (TBK md. 103). Kanun içeriğini saymaz, ama makbuzun sonuçları vardır. Borçlu hangi borcu ödediğini bildirmemişse ödeme, hemen itiraz etmedikçe alacaklının makbuzda gösterdiği borç için yapılmış sayılır (md. 101). Kira ya da faiz gibi dönemsel bir edim için çekince konmadan verilen makbuz, önceki dönemlerin de ödendiği anlamına gelir; anaparanın tamamı için verilen makbuz, faizlerin de alındığı kabulünü doğurur (md. 104). “Ödeme ne için yapıldı” satırı bu yüzden tutar kadar önemlidir.

Makbuzu ödeyen için delil yapan, parayı alanın imzasıdır. Bir hakkın sona ermesi (itfası) amacıyla yapılan işlemler, belirli bir tutarı aştığında senetle ispat edilir; ödemede bu senet imzalı makbuzdur. Tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (HMK md. 200 ve Ek md. 1). Altındaki imza ikrar edilen ya da mahkemece o kişiye ait olduğu kabul edilen adi senet, aksi ispat edilmedikçe kesin delildir (HMK md. 205).

İşletme düzenlediğinde: makbuz fatura değildir

Türkiye'de bir işletmenin satışını hangi belgeyle belgeleyeceği Vergi Usul Kanunu'nda yazılıdır. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak zorunda olan çiftçiler; birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, kazancı basit usulde tespit edilen tüccarlara, serbest meslek erbabına, defter tutmak zorunda olan çiftçilere ve vergiden muaf esnafa sattıkları mallar ve yaptıkları işler için tutar ne olursa olsun fatura vermek, fatura istemek ve almak zorundadır (VUK md. 232). Faturanın en az içeriği — düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası, iki tarafın adı ve adresi, vergi dairesi ve hesap numarası, malın ya da işin nevi, miktarı, fiyatı ve tutarı — md. 230'da sayılır.

Tüketiciye yapılan satışlarda sınır bir tutardır: bedel 2026 için 12.000 TL'yi geçerse ya da daha az olsa bile müşteri isterse fatura verilmesi zorunludur (VUK md. 232). Bunun altında satış perakende satış fişi, makineli kasa kayıt rulosu ya da giriş ve yolcu taşıma bileti ile belgelenir; bunlar işletmenin adını, tarihi ve alınan parayı gösterir, seri ve sıra numarasıyla birbirini izler ve iki nüsha düzenlenir (md. 233). Serbest meslek erbabı ise her tahsilatı için serbest meslek makbuzu düzenler (md. 236).

Faturanın kendisi de artık elektroniktir. 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği'ne göre e-Arşiv fatura uygulamasına dahil olmayan mükellefler de 1.1.2026'dan itibaren faturalarını, tutarı ne olursa olsun, e-Arşiv fatura olarak düzenler: GİB'in e-Belge düzenleme portalinden ya da GİB'den izin almış bir özel entegratörün sistemiyle (bölüm IV.2.4.3). Ticari kazancı basit usulde tespit edilenler ile işletme hesabı esasına göre defter tutanlar için bu kural 2026'da vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalara uygulanır, 1.1.2027'den itibaren ise tutardan bağımsızdır. İki taraf da e-Fatura uygulamasına kayıtlıysa aralarındaki fatura e-Fatura olur; kâğıt fatura yalnızca Tebliğ'in saydığı istisnai durumlarda düzenlenebilir.

Bu sayfadan çıkan makbuz bunların hiçbiri değildir: numara serisi tutmaz ve bir vergi belgesinin yerine geçmez. Bir işletmenin elinde işi, örneğin faturası kesilmiş bir alacağın tahsil edildiğini teyit etmektir — satışın kendisi yine kendi belgesiyle belgelenir.

Makbuzda KDV yok

Türkiye'de küçük bir işletmeyi KDV dışında bırakan bir ciro eşiği değil, gelir vergisindeki basit usuldür: vergiden muaf esnafın ve kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır (KDV Kanunu md. 17/4-a). Basit usulün şartları Gelir Vergisi Kanunu'nun 47. ve 48. maddelerindedir; 2026 için örneğin, satın aldığı malı satanlarda yıllık alımlar 1.200.000 TL'yi veya yıllık satışlar 1.900.000 TL'yi, diğer işlerde yıllık gayrisafi iş hasılatı 600.000 TL'yi aşmamalıdır.

Özel kişi KDV göstermez; KDV dışındaki bir işletme de göstermez. Vergiye tabi bir işlem olmadığı ya da KDV'yi göstermeye hakkı bulunmadığı hâlde fatura veya benzeri bir belgede KDV gösteren, bu vergiyi ödemekle yükümlüdür (KDV Kanunu md. 8/2). Bir makbuzun taşıyabileceği en pahalı satır budur.

Yazar kasa değil, onun yerine de geçmez

Bu sayfa bir belge şablonudur, yazar kasa değildir. Hiçbir şey kaydetmez: ödeme şekli yok, kayıt defteri yok, sekme kapandıktan sonra yaşayan bir numara yok, gün sonu toplamı yok. Bu önemlidir, çünkü Türkiye ödeme kaydedici cihazları sıkı düzenler. Tüketiciye mal satan ya da hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ödeme kaydedici cihaz kullanmak zorundadır; cihazın fişi, fatura verilmesi gerekmeyen satışlarda faturanın yerine geçer (3100 sayılı Kanun md. 1). O fiş yalnızca cihazın üretebileceği bilgileri taşır: müteselsil fiş numarası, cihazın onaylandığını gösteren sembol ve cihaz sicil numarası (md. 3). Bu sayfadan çıkan bir makbuz bunların hiçbirinin yerine geçmez.

Sureti saklayın

Suretinizi saklayın. Vergi Usul Kanunu'na göre defter tutmak zorunda olanlar, defterlerini ve kanunun saydığı belgeleri ilgili oldukları yılı izleyen takvim yılından başlayarak beş yıl saklar (VUK md. 253); Türk Ticaret Kanunu ise tacirden, kayıtlarının dayandığı belgeleri on yıl saklamasını ister (TTK md. 82). Özel kişi için ölçü, alacağın zamanaşımıdır: makbuz ödemenin kanıtıdır ve alacak zamanaşımına uğrayana kadar işe yarar — genel süre on yıl, kira gibi dönemsel edimlerde beş yıldır (TBK md. 146 ve 147). “Suretiyle yazdır” asıl ve sureti tek sayfaya koyar; böylece asıl elinizden çıktığı anda suret de vardır.